©

Redactie

Inloggen

Lost your password?

Russische Platzkart naar schroothoop
Gepost door  redactie redactie Gepostop  28-10-2018 14:18 28-10-2018 14:18 286  keer gelezen 286 keer gelezen  0 reacties0 reacties News News
printer
NewsVoor de doorgewinterde Ruslandganger is hij een legende: de 'platzkart'-treinwagon. Maar de collectieve slaaprijtuigen verdwijnen. Langeafstandsbussen en prijsvechters vegen een stukje Sovjettraditie terzijde.

Joost Bosman

De eerste keer dat de meer verwende treinreiziger met de platzkart kennismaakt, weet hij niet wat hij meemaakt. Uit de dikke, zurige lucht van zweet, knoflook en andere etenswaar kun je bijna een stuk snijden. Mensen liggen overdag te slapen, moe van de lange, soms meerdere etmalen durende reis. Of gewoon om de tijd te doden. Overal blote voeten, benen, armen en buiken. Het is neus dichtknijpen en rennen.

De platzkart - goedkope, open slaapplaatsen zonder de schuifdeuren van een coupé en bedden in de hele lengte langs het gangpad -is een begrip in de voormalige Sovjet-Unie. Van Vladivostok tot Brest en van Doesjanbé naar Archangelsk, overal nog boemelen de 'rijdende slaapzalen' door eindeloze bossen, over glooiende heuvels, vlakke steppen en langs de talloze Russische meren en rivieren.

Ongeveer 70 procent van de Russen die lange afstanden per trein afleggen, boekt een slaapplaats in de platzkartwagon. Maar het levert de Russische spoorwegen (RZjD) slechts 30 procent van hun inkomsten op. Bovendien voelen ze de concurrentie van de steeds goedkopere tickets voor luxe langeafstandsbussen en luchtvaartmaatschappijen. En dus moeten de treinstellen gemoderniseerd worden om de Russen meer comfort te bieden. Opnieuw een stukje Sovjet-Unie dat in de vergetelheid raakt.

Trekharmonica
Jelizavet Vasiljonov (64) reist louter met de platzkart, vertelt ze op het traject Moskou-Oefa, zo'n 1500 kilometer en ruim een etmaal tuffen. ,,De coupé is twee keer zo duur. Ik ben met pensioen en kan die niet betalen.'' Maar ze heeft geen enkel probleem met de platzkart en mijmert over vroeger. ,,Naar de Krim op vakantie, twee dagen in de trein. Via Charkov en Donskoj. Er waren mensen met een 'garmosjka' (een trekharmonica, red.) en iedereen zong. We namen zelf kip, gekookte aardappelen en eieren, augurken, tomaten en brood mee. En natuurlijk werd er een beetje gedronken.‘’

Wel vindt ze, zeker 's zomers, de hitte erg onprettig. ,,Er is geen airco in de platzkartwagons en dus snak je naar ieder tussengelegen station, waar je er even uit kan om frisse lucht te happen. Ik hoop dat dat in de nieuwe wagons beter wordt.‘’

Die krijgen airco. En ook ultramoderne slaapcapsules, zodat de reiziger meer privacy heeft. Er komen douches en speciale ruimtes voor bagage en speelplaatsen voor kleine kinderen, zo heeft de RZjD aangekondigd. Een investering van zo'n 10 miljard euro, die de spoorwegen tot aan 2025 geleidelijk uitvoeren. Het klinkt Vasiljonov als muziek in de oren. ,,Ik ben best bereid straks een beetje meer te betalen, als daar wat meer comfort tegenover staat.''

Smoezen
In een doorsnee platzkartwagon slaapt iedereen door elkaar. Aparte wagons voor mannen en vrouwen zijn er niet. En dus zitten jonge moeders met kleine kinderen saamhorig tussen oudere alleenstaande mannen en vrouwen en kerels met ruige koppen, die op de hoek van de slaapbanken met elkaar zitten te smoezen. Vaak in trainingspak en op slippers.

Tatjana Kozlovskaja (69) uit Oefa is op weg naar huis vanuit Sint-Petersburg, waar ze net een appartement heeft gekocht. Vriendelijk babbelend, terwijl ze haar worstjes met brood oppeuzelt, verhaalt ze over wat zij zich herinnert van haar trips in de platzkart. Het waren er talloze, want haar man was militair en werd vaak overgeplaatst. ,,Ik kocht mijn eten altijd van omaatjes langs het spoor op de tussenstations'', zegt Kozlovskaja. ,,Maar dat mag niet meer. De Russische keuringsdienst van waren heeft het verboden, uit hygiëneoverwegingen. Onzin, ik heb er nooit iets van gekregen.‘’

Volgens Kozlovskaja zijn mensen die voor platzkart kiezen opener, misschien socialer. ,,Iedereen praat met elkaar, je hebt vanwege de open slaapplaatsen zo contact. In de coupé zijn ze meer op zichzelf.'' Je hoort het overal in de platzkartwagon: mensen zijn er anders. Haar mooiste herinnering bewaart ze aan een dame die spontaan haar eigen gedichten ging voordragen. ,,Ze waren zo mooi, over kinderen, over het leven'', vertelt Kozlovskaja vertederd. ,,Mensen moesten er zelfs van huilen.''

Scepsis
In een volgende wagon is het rustiger. ,,Gelukkig wel. Ik ben geen fan van de platzkart'', bekent Ksenia Grigorjan (27) die met haar man en zoontje, een dreumes van nog geen jaar, onderweg naar Oefa is. De ecologe van beroep vliegt normaal gesproken, maar dat brengt haar keer op keer in conflict met haar geweten. ,,Natuurlijk is vliegen slecht voor het milieu. Als die platzkart nou wat comfortabeler zou worden, trekt die misschien meer reizigers en voorkomen we vervuiling. Dat zou een goede oplossing zijn.''

Ook Zoelfia (52) uit Meleoez heeft weinig op met de platzkart. Ze drinkt thee uit een glas met metalen houder, zoals je die in alle Russische treinen ziet. ,,Die wagons zijn honderd jaar oud, dat zal nooit veranderen hier'', hoont Zoelfia, die op weg is naar huis.

Haar scepsis schiet een dame in het gangpad compleet in het verkeerde keelgat en al snel raken de dames verbaal slaags. ,,Ga eens in Oekraïne kijken, daar zijn de platzkartwagons pas slecht! Je moet Russische treinen niet vergelijken met die in Europa. Ze zijn gewoon heel goed, niks mis mee'', roept de vrouw met veel patriottisch gevoel. Zoelfia wuift het weg. ,,Geloof wat je wilt geloven, maar moderne treinen krijgen we hier nooit.''

Aeroflot krijgt concurrent
De twee grootste Russische staatsbanken, VTB en Sberbank, willen een nieuwe Russische luchtvaartmaatschappij opzetten. Die moet zich gaan richten op regionaal vliegverkeer in 's werelds grootste land. Russen die binnenlands vliegen moeten nu vaak overstappen in Moskou. ,,Op het gebied van directe binnenlandse vluchten valt er nog een hoop te winnen'', stelde VTB-topman Andrey Kostin eerder deze week. Er zou zeker 1 miljard dollar klaarliggen om te investeren.

Link
Reacties
Er zijn nog geen reacties geplaatst.
Reactie plaatsen
Logt u a.u.b. in om een reactie te plaatsen.