©

Redactie

Inloggen

Lost your password?

Waarom Russische demonstranten zich begeven op onheilspellend terrein
Gepost door  redactie redactie Gepostop  03-08-2019 12:25 03-08-2019 12:25 239  keer gelezen 239 keer gelezen  0 reacties0 reacties Volkskrant Volkskrant
printer
VolkskrantNu alleen Poetin-gezinde kandidaten welkom zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen, beleeft Moskou de grootste protestgolf in jaren. De autoriteiten treden steeds strenger op. Wat hangt de demonstranten boven het hoofd?

Tom Vennink


Het hadden van die slaapverwekkende gemeenteraadsverkiezingen kunnen worden met een opkomst van 15 procent. Maar door uitsluitend Poetin-gezinde kandidaten toe te laten, kampen de Moskouse autoriteiten ineens met de grootste demonstratiegolf in jaren.

Zaterdag betekent in Moskou sinds enkele weken: protestdag. Vorige week hield de politie 1.400 mensen aan in de straten rondom het stadhuis. Deze zaterdag verspreiden de demonstranten zich over de boulevardring, de groene wandelroute die op enkele honderden meters rond het Kremlin loopt.

Maar wie durft nog? Deze week grepen de autoriteiten naar middelen die ze sinds de massale protesten tegen Poetin in 2012 niet gebruikt hebben tegen demonstranten. Deelnemen betekent niet meer zoals de laatste jaren: hooguit een nachtje op het politiebureau en weer vrij. Toch hebben duizenden mensen op sociale media aangekondigd te komen. Welke risico’s nemen zij?

Je kunt vijftien jaar in de cel belanden
Deze week grepen de autoriteiten naar hun meest gevreesde instrumenten: artikel 212 en 318 uit het Russische strafrecht. Die zijn op papier bedoeld om de samenleving te beschermen tegen ‘massale onrust’ en ‘geweld tegen de politie’. Maximumstraf voor overtreders: vijftien jaar cel.

Elke tegenstander van Poetins beleid kent de artikelen. De autoriteiten gebruikten ze zeven jaar geleden tijdens de ‘Bolotnaja-zaak’, de rechtszaak na massale demonstraties op het Bolotnaja-plein. Dertig demonstranten werden vervolgd, sommigen zaten vijf jaar in de gevangenis. Volgens mensenrechtenorganisaties had slechts een van hen daadwerkelijk geweld gebruikt.

Nu onderzoeken de autoriteiten de demonstratie van afgelopen zaterdag. Daarbij gedroegen demonstranten zich vreedzaam, zoals bij vrijwel alle demonstraties de laatste jaren. Desalniettemin hield de politie deze week vijf mensen aan op verdenking van deelname aan ‘rellen’. Twee van hen kregen vrijdag van een rechter twee maanden voorarrest. Een van de gedetineerden is in hongerstaking gegaan als protest tegen de beschuldigingen.

Het Onderzoekscomité, dat strafrechtelijke onderzoeken uitvoert, zegt nog vijf mensen in het vizier te hebben. Huizen van demonstranten zijn doorzocht, computers in beslag genomen. Door de vijf resterende namen niet vrij te geven, is geen demonstrant zijn vrijheid zeker.

Je staat er helemaal alleen voor
Wie zaterdag de straat opgaat, heeft geen aanvoerder om te volgen: bijna alle organisatoren van de demonstraties zitten vast. Deze week kregen drie kritische gemeenteraadsleden celstraffen van zeven tot twaalf dagen. Oppositieleider Aleksej Navalny zit een celstraf van dertig dagen uit. Hij zegt dat hij afgelopen week is vergiftigd, en werd met een opgezwollen gezicht en rode plekken opgenomen in het ziekenhuis. Volgens zijn arts durven Russische laboratoria hem niet te onderzoeken uit vrees voor politieke druk.

Buiten de gevangenis werd Michaïl Svetov, de leider van de marginale Libertarische Partij, in de boeien geslagen toen hij het stadhuis uitliep na mislukte onderhandelingen met de gemeente over een locatie voor het protest van zaterdag. Dertig dagen cel voor betrokkenheid bij een ‘illegale demonstratie’ van een paar weken geleden. ‘Wraak’ voor het niet instemmen met het voorstel voor een locatie van de gemeente, aldus Svetov.

Alleen Navalny-bondgenoot Ljoebov Sobol is nog over van de oppositiekopstukken. Zij is een van de circa dertig onafhankelijke politici die het willen opnemen tegen pro-Kremlin-kandidaten in de gemeenteraadsverkiezingen, maar niet mogen meedoen. Door druk van de autoriteiten kennen Moskovieten Sobol opeens. Haar gezicht – ingevallen door een hongerstaking – ging sociale media over toen er foto’s verschenen van agenten die een bank uit het gebouw van de kiescommissie tilden, met Sobol erbovenop.

De kans is groot dat zij vandaag achter de tralies belandt: de openbaar aanklager heeft haar gewaarschuwd dat de politie ‘gedwongen is’ in te grijpen als ze de demonstratie niet afblaast. ‘Ik ben niet bang’, reageerde Sobol op Twitter. ‘De repressie wordt alleen maar erger als we nu opgeven.’

De tv doet toch geen verslag van je acties
De staatskanalen negeren de demonstraties. En de binnenlandse media die er wel verslag van doen, worden aangepakt. Tv-zender Dozjd, die alleen nog via internet te zien is na eerdere problemen met het Kremlin, kreeg afgelopen zaterdag bezoek van agenten tijdens een live-uitzending van de demonstratie. De hoofdredacteur werd meegenomen voor verhoor. Vier dagen later kreeg de zender bericht van de belastingdienst: onaangekondigde controle op aangiften van de afgelopen drie jaar. Een andere online-uitzending van de protesten werd ook verstoord. De presentator, een voormalig energieminister in Poetins allereerste termijn, werd opgesloten: dertig dagen cel.

Je kunt gewond raken
Het Kremlin probeert het geweld binnen de perken te houden. Afgelopen zaterdag waren er onder de demonstranten wat hoofdwonden, een paar gebroken neuzen en hier en daar lag er een elleboog uit de kom. En er was de bizarre aanhouding van een bekende designer. Konstantin Konovalov, die het logo van de Moskouse metro ontwierp, werd voor het begin van de demonstratie tegen de grond gewerkt tijdens een hardlooprondje: agenten dachten dat hij wegrende. Bij de aanhouding braken de agenten een been van de designer.

Maar: geen traangas, geen rubberkogels, geen schilden. De autoriteiten weten dat de Maidan-protesten in buurland Oekraïne escaleerden toen de politie met harde hand ingreep (Oekraïense demonstranten gebruikten zelf ook geweld).

Toch begeven Russische demonstranten zich op onheilspellend terrein. Zij staan niet alleen tegenover politieagenten, maar ook tegenover leden van de Nationale Garde, een troepenmacht van bijna 400 duizend man. President Poetin heeft de garde speciaal laten oprichten om ‘een Russisch Maidan’ te voorkomen. De garde valt niet, zoals de politie, onder het ministerie van Binnenlandse Zaken, maar onder president Poetin zelf. De agenten hebben het recht om in bepaalde gevallen op menigten te schieten.

Vandaag zullen ze in het zicht van het Kremlin klaarstaan met arrestatiebusjes. Alle voetgangers in het centrum van Moskou, ook de niet-demonstranten, zullen zich ervan bewust worden dat de spannendste gemeenteraadsverkiezingen uit de Russische geschiedenis voor de deur staan.

Link

Reacties
Er zijn nog geen reacties geplaatst.
Reactie plaatsen
Logt u a.u.b. in om een reactie te plaatsen.