©

Redactie

Inloggen

Lost your password?

Wit, zwart en grijs in Oekra´ne
Gepost door  admin admin Gepostop  16-04-2014 00:00 16-04-2014 00:00 518  keer gelezen 518 keer gelezen  0 reacties0 reacties News News
printer
NewsOmdat hij lang in de regio heeft gewoond en gewerkt, ergert James Meek
zich aan de simplismen waarin over Oekra´ne wordt gesproken. De meeste
Oekra´ners behoren niet tot de radicale minderheden en met h˙n lot moeten
Europa en de VS begaan zijn.


Het ging Oekra´ne niet voor de wind toen ik er in het begin van de jaren 1990
woonde, net nadat het land voor de afscheiding van Moskou had gekozen. Er
heerste hyperinflatie. Mensen verloren hun spaargeld. Er was brandstoftekort. De
luchthaven van Kiev was soms dagenlang gesloten, omdat vliegtuigen niet konden
tanken. Er werd niets gerepareerd, niets gebouwd. Maar niemand leed honger of
kou, de elektriciteit werd nooit afgesneden, de treinen bleven rijden, de scholen en
ziekenhuizen bleven open. En het belangrijkste: de Oekra´ners kenden vrede, terwijl
ze geschokt op de televisie zwaar gewapende mannen zagen vechten en steden
zagen branden in streken die ze kenden: GeorgiŰ, MoldaviŰ en TsjetsjeniŰ.

Er was veel ongenoegen over de Oekra´ense regering, haar incompetentie, haar
corruptie. Er leek altijd een theoretische mogelijkheid te bestaan dat Rusland zou
proberen terug te komen. In het midden van de jaren 1990 schreef ik een artikel
voorThe Guardian waarin ik een scenario voor een nieuw JoegoslaviŰ suggereerde,
met Oekra´ne als KroatiŰ, de Krim als BosniŰ en Rusland als ServiŰ. Eigenlijk
geloofde ik er zelf niet in - Boris Jeltsin was tenslotte geen Milosevic.

Ik herinner me een bezoek aan Oekra´ne in het voorjaar, in die periode. Enkele
dagen ervoor had ik in TsjetsjeniŰ gebombardeerde gebouwen gezien,
geterroriseerde burgers, in de strijd geharde separatisten en bange Russische
dienstplichtigen. In Oekra´ne passeerde ik een groep Oekra´ense soldaten bij een
vrachtwagen met een radarinstallatie. Ze lagen allemaal gelukzalig te slapen, in de
zachte zon van mei. Ik glimlachte. Waarom zouden zij zich zorgen maken?
Rusland, de Verenigde Staten en Groot-BrittanniŰ hadden de territoriale integriteit
van hun land gewaarborgd, in ruil voor de afstand van zijn kernwapens.

De Russische versie van Milosevic
En toen kreeg Rusland zijn Milosevic. Net als zijn Servische tegenhanger is
Vladimir Poetin slim, welbespraakt, populair, alleen betrouwbaar voor zijn vrienden,
meedogenloos, op het absurde af, cynisch en niet in staat om zijn persoonlijke
rijkdom te verantwoorden. Net als Milosevic schrikt hij er niet voor terug om gebruik
te maken van een messianistisch patriottisme dat zichzelf altijd als slachtoffer ziet.
Anders dan Milosevic is hij, dankzij het Russische kernarsenaal, ongenaakbaar
voor militaire aanvallen uit het buitenland. Anders dan Milosevic heeft hij jarenlang
inkomsten uit de export van grondstoffen kunnen gebruiken om zijn leger te
moderniseren, de media in een spreekbuis van de regering te veranderen,
dissidenten te onderdrukken of af te kopen, en de buitenwereld de indruk te geven
dat zijn land welvarend is. (Toegegeven, de Russische gepensioneerden zijn een
beetje minder straatarm dan de Oekra´ense.)

Een generatie later, lang nadat het ondenkbaar was geworden, zijn chaotische
figuren met kalasjnikovs en militaire uniformen in Oekra´ne opgedoken, gesteund
en waarschijnlijk aangestuurd door Moskou. Het begon met de rechtstreekse
militaire overname van de Krim. Afgelopen weekend trachtten Russische stromannen in Donetsk, Loehansk, Charkov en misschien nog andere oostelijke
steden de controle van Kiev over te nemen.

Je kunt de gebeurtenissen in Oost-Oekra´ne op verschillende manieren
interpreteren. Poetins 'groene mannetjes', zoals de Oekra´ners ze noemen, krijgen
voorlopig de actieve steun van een gedeelte van de plaatselijke bevolking,
voornamelijk gepensioneerden. Maar ÚÚn essentieel punt is onbetwistbaar. Er is tot
nu toe niets in Oekra´ne gebeurd dat een militaire interventie door Rusland of de
infiltratie van gewapende huurlingen en ongeregelde troepen in een vreedzaam land
rechtvaardigt.

Poetin is Poesjkin niet
Na de revolutie in Kiev die de corrupte president Viktor Janoekovitsj verdreef, had
Oekra´ne geen gebrek aan problemen. Poetins machtsgreep in de Krim en zijn
steun aan de opstandelingen in het oosten van Oekra´ne, maken het allemaal nog
ingewikkelder. Poetin beweert sinds de revolutie dat Oekra´ne in 'chaos' verkeert.
Maar er was geen chaos tot hij die zelf schiep. De enige chaos in Oekra´ne is het
gevolg van de Russische bemoeienissen.

Poetin zegt dat de etnische Russen in gevaar verkeren. Daar is nooit een bewijs
van geweest, tenzij je een mislukte poging om een oude wet weer tot leven te
roepen die het Oekra´ens oplegt als enige taal voor rechtszaken en
overheidsformulieren als brutale repressie beschouwt. Poetin eist meer autonomie
voor het zuiden en het oosten van het land en meer rechten voor de
Russischtaligen, maar doet al het mogelijke om verkiezingen te verhinderen die
hen weer een rol in het politieke proces zouden geven.

Zondag werd een gevaarlijke lijn overschreden toen een van de 'groene mannetjes'
bij een wegversperring in de omgeving van Slavjansk een lid van de Oekra´ense
veiligheidsdienst doodde. Voor het eerst sinds Poetins invasie van de Krim is bloed
gevloeid tijdens een poging van de Oekra´ense regering om de controle te
heroveren.

Poetin heeft de zwakke Oekra´ense overgangsregering in een onmogelijke positie
geplaatst: als Kiev zich niet verzet, vallen de Russen binnen. Als Kiev zich wel
verzet, vallen nog meer Russen binnen en zullen er doden vallen. Kiev zal het nooit
toegeven, maar het heeft zich neergelegd bij het verlies van de Krim. Het weet
alleen niet waar of wanneer Poetin zal stoppen. Zijn strategie hangt als het zwaard
van Damocles boven het hoofd van 46 miljoen Oekra´ners en belet elke
vooruitgang.

Als ik de meningen van Britten, andere Europeanen en Amerikanen hoor sinds
Rusland de amputatie van Oekra´ne is begonnen, valt het me op dat het twistpunt
lijkt te zijn welk van de twee kampen zich het ergst heeft misdragen, Poetin of het
Westen. Een simpele visie die de complexiteit van de situatie voor de Oekra´ners
onderschat en die alarmerend sterk op de consensus van Poetin lijkt: als je in
Oekra´ne leeft, ben je ofwel een trouwe vazal van Rusland, ofwel een fascist.

In werkelijkheid zit er tussen de minderheid van archa´sche radicale nationalisten in
het uiterste westen van Oekra´ne, die dankzij hun rol in de revolutie een handvol
ministerposten hebben verworven in de voor het overige gematigde regering in
Kiev, en de minderheid van neo-sovjetextremisten in het oosten, een grotere groep
van Oekra´ners die het verschil tussen de twee culturen en talen triviaal vinden. Zij
willen dat hun land een Oost-Slavische ruimte is die eerlijker is en minder corrupt
dan het Rusland van Poetin, het Oekra´ne van Janoekovitsj of het Wit-Rusland van
Loekasjenko. Wat Europa en de VS ook doen, ze moeten de belangen van die
groep in gedachten houden.

Tijdens de Russische invasie van de Krim schreef Elena Styazhkina, een
Oekra´ense schrijfster en etnische Russin, in een beklijvend artikel het volgende:
'Oekra´ne is mijn moederland. De Russische taal is mijn moedertaal. Laat Poesjkin
mij redden en mij van verdriet en angst bevrijden. Poesjkin, maar niet Poetin.'
ę The Guardian

James Meek

Bron: De Standaard
Reacties
Er zijn nog geen reacties geplaatst.
Reactie plaatsen
Logt u a.u.b. in om een reactie te plaatsen.